Basının asli görevi, anlamlı bir çerçeve içinde günün olaylarını ve gelişmelerini doğru ve tam olarak halka iletmektir. Bu asli görevini yerine getirirken vazgeçemeyeceği en önemli unsur ise, kamuoyuna verilen bilginin güncelliği; bir başka ifade ile “bayat” haber olmamasıdır.

Bunun içindir ki; günlük gazetelerin (ertesi gün yayınlanacak) baskılarını saat 14.00'den önce yapmaları yasaklanmıştır. Elbette bu yasağın anlamı, gazetelerin okuyucusuna güncel haber verme zorunluluklarından kaynaklanmaktadır.

Basının bu asli görevini yürütürken en önemli haber kaynaklarından biri de, şüphesiz kamu görevlileridir. Ancak ne yazık ki; 657 sayılı Kanunun 15'inci maddesindeki “sınırlamanın” yanlış algılanmasından kaynaklanan ve basın mesleğinde çalışanların “bilgi almasını” engelleyen sorunlar yaşanmaktadır.

Kütahya'da sık olarak karşılaştığımız bir durum bu. Başka illerde de yaşandığını, zaman zaman kamu görevlileri ile muhabirlerin bu yüzden karşı karşıya geldiklerini biliyorum. Bu konuda özellikle il müdürlüklerinin valilik tarafından “doğru” olarak bilgilendirilmesi gerektiğine inanıyorum. Şöyle ki;

Turizm konusunda “atağa kalkması” beklenen, bununla ilgili destinasyon çalışmaları yapılan Kütahyamız açısından fazlasıyla önem arzeden ve açılalı tam bir hafta olan Doğu Akdeniz Uluslararası Turizm ve Seyahat Fuarı (EMİTT) hakkında bilgi almak için neredeyse bir haftadır İl Kültür Müdürlüğü'nün kapısını aşındırıyoruz.

Böylesine önemli bir konuda, bırakın bizim bilgi dilenmemizi, ilgili kurumun kamuoyuna duyurulması için ivediyle bunu bizden talep etmesi gerekirken; “bu konuda açıklamayı ancak Valilik yapabilir, bizim bilgi ve demeç verme yetkimiz yok” şeklindeki cevapları, bize çok şey anlatıyor.

Öyle sanıyorum ki bu konudaki “sınırlamanın” yani devlet memurlarına getirilen “basına bilgi ve demeç verme yasağının” anlamının doğru bir şekilde ortaya konması gerekiyor;

657 sayılı Kanunun 15'inci maddesinde, "Devlet Memurları, kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç veremezler. Bu konuda gerekli bilgi ancak bakanın yetkili kılacağı görevli; illerde valiler veya yetkili kılacağı görevli tarafından verilebilir." hükmü yer almaktadır.

Ancak burada, memurların “kamu görevleri hakkında” basına açıklama yapamayacakları ifade edilmiştir.

Yine 12.5.1982 tarih ve 2670 sayılı Kanunun 7'inci maddesi ile değişik bu maddenin gerekçesinde ise, "Kamu görevlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak basın organlarıyla radyo ve televizyon kurumlarına bilgi ve demeç vermeye kimlerin yetkili olduğu belirtilmekte ve idarenin halkla ve kamu oyuyla münasebetlerinde insicamlı bir münasebet sağlamak amacıyla bu madde konulmuştur." açıklamalarına yer verilmiştir.

Burada da “kamu görevlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak” basına açıklama yapamayacakları ve idarenin halkla münasebetlerinde insicamlı olarak (sözün düzgün ve tutarlı bir şekilde) söylenmesi amacıyla maddenin düzenlendiği belirtilmiştir.

Bir başka ifadeyle; “Devlet memuru tarafından yapılan açıklamanın basına bilgi ve demeç verme yasağı kapsamında değerlendirilebilmesi için Devlet memurunun yürüttüğü kamu göreviyle ilgisi olması yanında, idarenin halkla ve kamuoyuyla münasebetini etkileyebilecek, yani kamu göreviyle ilgili yapılan açıklamanın idareyi de ilgilendirebilecek nitelikte bir açıklama olması gereklidir.” (Baloğlu Cem, Terazi Hukuk Dergisi, Aralık 2008, Sayı:28)

Sanıyorum basında da yer alan bir kaç örnekle durumu daha iyi anlamış olacağız;

Mesela, Maliye Bakanlığında maaş artışlarına ilişkin çalışma yapan bir birimde görevli bir memurun maaş artışlarının nasıl olacağına dair basına bilgi vermesi suçtur. Ancak, maaş artışlarına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının yayımlanmasından sonra yapılan zammın düşük olduğunu ve geçinmesinin zor olduğunu bir basın organına açıklaması suç değildir.

Yine bir denetim görevlisinin yaptığı denetime ilişkin bilgiler vermesi suç olmakla birlikte, denetimin hizmetin kalitesini yükselteceği veya denetim yöntemlerinde bir yöntem değişikliği önermesi veya denetimin hizmetinin zorunlu olduğu yönünde basın organlarına yapacağı açıklamalar suç değildir.

Bir öğretmenin okul içindeki idari işleyişe (örneğin okul müdürünün işleri nasıl yürüttüğüne ilişkin bilgi vermesi) ilişkin basına bilgi vermesi suç ancak mesleğin daha ileriye gitmesine ilişkin öneriler sunması, maaş artışlarını eleştirmesi suç değildir...

Ve bizim haber konumuza gelecek olursak;

Kütahya'da, İl Kültür Müdürü veya ilgili memurun, ilimiz için önem arzeden EMİTT Fuarıyla ilgili olarak, bir gazetecinin kendine yönelttiği; katılan firma sayısı, geçtiğimiz yılla alakalı kıyaslaması, bu konuda çalışmalar, beklentiler vs. gibi sorulara cevap vermesi hiç suç değildir...